Fakti çlirues: nuk i kontrollon dot të gjitha!

Psikologjia e shpjegon me grafikë dhe kërkime, por është e kuptueshme edhe pa laboratorë. Ekziston një pjesë e jetës që nuk do t’u përgjigjet kurrë urdhrave tona: trafiku, humori i të tjerëve, vonesat, rezultatet. Çelësi është të ndalojmë së luftuari kundër asaj që nuk varet nga ne dhe të zhvendosim energjitë tona në atë që është brenda sferës sonë të ndikimit. Le të jemi të qartë: askush nuk e kontrollon të ardhmen. Është një ndryshim i qëndrimit mendor, jo një dorëzim. Kur e përqafon atë, ajri bëhet i frymëmarrshëm.

Xhulia, 31 vjeç, po priste një telefonatë për një intervistë vendimtare. Ajo e rifreskonte emailin e saj çdo katër minuta, me zemrën që i rrihte fort. Një mbrëmje bëri diçka të vogël: ndau dy kolona në një fletë letre, “çfarë mund të bëj” dhe “çfarë nuk mundem”. Nën të parën, ajo shkroi tre pika, duke përfshirë “fli të paktën 7 orë” dhe “përgatit dy përgjigje konkrete”. Nën të dytën, “orari i kompanisë”. Ajo fjeti atë natë. Telefonata erdhi të nesërmen, por qetësia kishte mbërritur më herët. Jo me magji, por sepse ai kishte zgjedhur se ku ta përqendronte vëmendjen e tij.

Mendja e urren pasigurinë dhe përpiqet ta mbushë atë me parashikime, shpesh katastrofike. Është truku i vjetër i iluzionit të kontrollit: nëse imagjinoj mjaftueshëm, do të vuaj më pak. Në realitet, ndodh e kundërta, sepse imagjinata bëhet një rrotë që rrëshqet në baltë. Hulumtimet mbi tolerancën ndaj paqartësisë dhe përtypjen e mendimeve tregojnë të njëjtin model: kur pranoni kufirin e pakontrollueshëm, sistemi nervor ul tonin e tij dhe rifiton fleksibilitetin. Ata e quajnë atë një vend kontrolli të brendshëm të kalibruar mirë. Jo “Unë kontrolloj gjithçka”, por “Unë mund të zgjedh një veprim të dobishëm këtu dhe tani”. Është shumë më pak heroik, shumë më efektiv.

Si të praktikoni pranimin pa hequr dorë
Provoni metodën e dy rrathëve. Merrni një copë letër dhe vizatoni dy hapësira: brenda të parit, shkruani se çfarë varet nga ju brenda 24 orëve të ardhshme; jashtë, çfarë nuk varet nga ju. Zgjidhni tre mikro-veprime nga rrethi i brendshëm dhe caktoni ato me një kohë specifike. Pesë minuta janë të gjitha që duhen. Shtoni një frymëmarrje të etiketuar: thithni duke numëruar deri në katër, nxirrni duke numëruar deri në gjashtë dhe, ndërsa nxirrni frymën, përsëritni butësisht: “Unë lë të lirë atë që nuk e udhëzoj.” Pastaj, një formulë e thjeshtë para se të ndërmerrni veprime: “Po zgjedh të bëj X, edhe pse Y më shqetëson.” Është një spirancë e vogël për mendjen.

Kujdes nga kurthet. Pranimi nuk do të thotë të miratosh atë që dhemb, as të heqësh dorë nga ndryshimi i gjërave. Rreziku është të rrëshqisni në fatalizëm elegant, llojin që tingëllon i mençur dhe të imobilizon. Rreziku tjetër është i kundërti: hiperkontrolli i maskuar si produktivitet, lista të pafundme që mpijnë ankthin për një orë dhe e dyfishojnë atë orën tjetër. Ji i sjellshëm me veten kur gabohesh. Dy hapa përpara dhe një hap prapa janë prapë një kërcim. Truri mëson me anë të provës dhe gabimit, jo me anë të njoftimeve për shtyp.

“Kur ndalon së luftuari me valën, gjen frymën për të notuar.”