Çrregullimi i sjelljes, kriteret diagnostike dhe profili psikologjik

Përshkrimi i fotos

Çrregullimet e sjelles shpërthyese, të kontrollit të impulseve dhe të sjelljes

Sjellja shpërthyese, kontrolli i impulsit dhe çrregullimet e sjelljes përfshijnë kushte ku ka probleme me vetëkontrollin emocional dhe sjellor.

 

Kriteret diagnostike

  1. Një model sjelljeje përsëritëse dhe e vazhdueshme në të cilën shkelen të drejtat themelore të të tjerëve ose normat apo rregullat kryesore shoqërore të përshtatshme për moshën, e manifestuar nga prania në 12 muajt e fundit, te të paktën tre nga 15 kriteret e mëposhtme në cilindo nga kategoritë e treguara më poshtë, me të paktën një kriter të pranishëm në 6 muajt e fundit: Agresioni ndaj njerëzve dhe kafshëve 1. Shpesh ngacmon, kërcënon ose frikëson të tjerët. Z. Shpesh fillon zënkat. 3. Ka përdorur një armë që mund t’u shkaktojë dëme të rënda fizike të tjerëve (p.sh. • një shkop, një tullë, një shishe të thyer, një thikë, një armë). 4. Ka qenë fizikisht mizor/i dhunshëm me njerëzit. 5. Ka qenë fizikisht mizor ndaj kafshëve. 6. Vjedh duke u përballur drejtpërdrejt me viktimën (p.sh., sulm, grabitje, grabitje, grabitje me armë). 7 Ka detyruar dikë në aktivitet seksual. Shkatërrimi i pronës 8. Vënia e zjarrit qëllimisht me qëllim të shkaktimit të dëmeve të rënda. 9. Ka shkatërruar qëllimisht pasurinë e tjetrit (përveç duke i vënë zjarrin). Mashtrim ose vjedhje 10. Ka hyrë në shtëpinë, ndërtesën ose makinën e dikujt tjetër. 11. Shpesh gënjen për të marrë avantazhe ose favore ose për të shmangur detyrat. 12. Vjedh sende me vlerë pa u përballur drejtpërdrejt me viktimën. Shkelje të rënda të rregullave 13. Shpesh edhe para moshës 13 vjeçare e kalon natën jashtë, pavarësisht ndalimeve të prindërve. 14. Ai/ajo është larguar nga shtëpia gjatë natës së paku dy herë gjatë qëndrimit në shtëpinë e prindërve ose kujdestarit të tij/saj, ose një herë pa u kthyer për një kohë të gjatë. 15. Shpesh, edhe para moshës 13-vjeçare, ka braktisur shkollën.
  2. Anomalia e sjelljes shkakton dëmtim klinikisht të rëndësishëm në funksionimin social, akademik ose profesional.
  3. Nëse individi është 18 vjeç ose më i rritur, kriteret për çrregullimin e personalitetit antisocial nuk plotësohen.

 

Përveç asaj që raporton individi, vlerësuesi duhet të marrë parasysh dëshmitë e njerëzve të tjerë që kanë qenë në kontakt me të për periudha të gjata kohore (p.sh., prindërit, mësuesit, kolegët, të afërmit e tjerë, bashkëmoshatarët).

Mungesa e pendimit ose fajit: Nuk ndjen keqardhje ose faj kur bën diçka të gabuar (përjashtohet pendimin nëse kjo shprehet vetëm nga individi i arrestuar dhe/ose përballet me dënimin).

Pandjeshmëri – Mungesa e Empatisë: Nuk respekton dhe është i pakujdesshëm ndaj ndjenjave të të tjerëve. Individi përshkruhet si i ftohtë dhe indiferent. Ai duket më i shqetësuar për efektet që veprimet e tij kanë tek ai sesa tek të tjerët, edhe kur ato shkaktojnë dëm serioz tek të tjerët.

Indiferenca ndaj arritjeve: Nuk tregon shqetësim për performancën e dobët/problematike në shkollë, punë ose aktivitete të tjera të rëndësishme.

Individi nuk bën përpjekjet e nevojshme për sukses, edhe kur pritshmëritë janë të qarta, dhe zakonisht fajëson të tjerët për rezultatet e tij të dobëta.

Dashuri sipërfaqësore ose mungesë dashurie: Nuk shpreh ndjenja apo emocione ndaj të tjerëve, përveçse në mënyra që duken të cekëta, të pasinqerta ose sipërfaqësore.

Specifikohet ashpërsia aktuale (nëntipet): E lehtë, e moderuar apo e rëndë.

Fillimi vlerësohet më saktë nëpërmjet informacionit të dhënë si nga i riu ashtu edhe nga kujdestari; vlerësimet janë shpesh 2 vjet më vonë se fillimi aktual. Nëntipet mund të shfaqen në formë të butë, të moderuar ose të rëndë. Kur nuk ka informacion të mjaftueshëm për të përcaktuar moshën e fillimit të crregullimit.

Karakteristikat diagnostikuese

Karakteristika thelbësore e çrregullimit të sjelljes është një model i përsëritur dhe i vazhdueshëm i sjelljes në të cilin shkelen të drejtat themelore të të tjerëve ose normat ose rregullat kryesore shoqërore të përshtatshme për moshën (Kriteri A). Këto sjellje ndahen në katër grupe themelore: sjellje agresive që shkakton ose kërcënon dëme fizike njerëzve ose kafshëve të tjera, sjellje jo agresive që shkakton humbje ose dëmtim të pronës (Kriteret A8-A9), mashtrim ose vjedhje (Kriteret AIO-A 12) dhe shkelje të rënda të rregullave (Kriteret Al3-A15).

Tre ose më shumë sjellje karakteristike duhet të kenë qenë të pranishme gjatë 12 muajve të mëparshëm, me të paktën një sjellje të pranishme në 6 muajt e mëparshëm.

Problemet e sjelljes shkaktojnë dëmtim klinikisht të rëndësishëm të funksionimit social, akademik ose profesional (Kriteri B). Modeli i sjelljes është zakonisht i pranishëm në mjedise të ndryshme, si shtëpia, shkolla ose komuniteti. Për shkak se individët me çrregullim të sjelljes priren të minimizojnë problemet e tyre të sjelljes, klinicisti shpesh duhet të mbështetet në informatorë shtesë. Individët me çrregullim të sjelljes janë shpesh të parët që sillen në mënyrë agresive dhe reagojnë në mënyrë agresive ndaj të tjerëve. Mund të shfaqë sjellje ngacmuese, kërcënuese ose frikësuese (përfshirë sjelljen frikësuese përmes postimeve në mediat sociale).

Prevalenca

Vlerësimet në popullatë variojnë nga 2 në mbi 10%, me një mesatare prej 4%. Shkalla e prevalencës rritet nga fëmijëria në adoleshencë dhe është më e lartë tek meshkujt sesa tek femrat. Pak fëmijë me çrregullime të sjelljes marrin trajtim.

Zhvillimi dhe prognoza

Shfaqja e çrregullimit të sjelljes mund të ndodhë edhe në moshën parashkollore, por simptomat e para të rëndësishme zakonisht shfaqen në periudhën midis fëmijërisë së mesme dhe adoleshencës së mesme. Çrregullimi sfidues opozitar është një pararendës i zakonshëm i çrregullimit të sjelljes të tipit të fillimit të fëmijërisë. Çrregullimi i sjelljes mund të diagnostikohet tek të rriturit; megjithatë, simptomat e tij zakonisht shfaqen gjatë fëmijërisë ose adoleshencës dhe fillimi i tij pas moshës 16 vjec është i rrallë.

Sjelljet e çrregullimit të sjelljes mund të çojnë në pezullim ose përjashtim nga shkolla, probleme me përshtatjen në punë, vështirësi ligjore, sëmundje seksualisht të transmetueshme, shtatzëni të padëshiruara dhe lëndime fizike nga aksidentet ose zënkat.

Individët me çrregullim të sjelljes janë në rrezik të zhvillimit të mëvonshëm të çrregullimeve të humorit, çrregullimeve të ankthit, çrregullimeve të stresit posttraumatik, çrregullimeve të kontrollit të impulsit, çrregullimeve psikotike, dhe çrregullimeve të lidhura me substancat.

Megjithatë, ka dallime të mëdha midis individëve, disa prej të cilëve përfshihen në sjellje të shumta të dëmshme në moshë të re (gjë që parashikon një prognozë më të keqe).

Ndërkohë që individët me çrregullim të sjelljes arrijnë moshën madhore, simptomat e agresionit, shkatërrimit të pronës, mashtrimit dhe shkeljes së rregullave, duke përfshirë dhunën ndaj kolegëve, partnerëve dhe fëmijëve, mund të shfaqen në punë dhe në shtëpi, të tilla që mund të diagnostikohet crregullimi i personalitetit antisocial.

Faktorët e rrezikut

Faktorët e temperamentit përfshijnë temperamentin kolerik, fëmijëri e vështirë dhe e kontrolluar dobët dhe inteligjencë nën mesatare.

Faktorët mjedisorë- në nivel familjar përfshijnë refuzimin dhe neglizhencën prindërore, praktika jokonsistente arsimore, disiplinë e ashpër, abuzim fizik ose seksual, mungesë mbikëqyrjeje dhe kujdesi, një regjim i hershëm institucional të jetës, ndryshime të shpeshta të figurave kujdestare e atashuese, një familje e madhe, krime të prindërve dhe disa lloje të psikopatologjisë familjare.

Faktorët e rrezikut në nivel komuniteti: refuzimi i bashkëmoshatarëve, shoqërimi me një grup bashkëmoshatarësh delikuentë dhe ekspozimi ndaj dhunës të lagjes. Të dy llojet e faktorëve të rrezikut priren të jenë më të zakonshëm dhe serioz

Faktorët gjenetikë dhe fiziologjikë: rreziku është më i madh te fëmijët me prind biologjik ose birësues ose vëlla me çrregullim të sjelljes.